Cyberbezpieczeństwo – podstawowe informacje i zasady

Realizując obowiązek informacyjny nałożony na podmioty publiczne na mocy ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa
(t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1077), zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 4 tej ustawy,
przedstawiamy podstawowe informacje dotyczące zagrożeń występujących w cyberprzestrzeni oraz zasad bezpiecznego korzystania z systemów teleinformatycznych.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami cyberbezpieczeństwo oznacza odporność systemów informacyjnych na działania naruszające:

• poufność,

• integralność,

• dostępność,

• autentyczność
  przetwarzanych danych lub związanych z nimi usług.

I. Najczęściej występujące zagrożenia w cyberprzestrzeni

Do najczęściej spotykanych zagrożeń należą:

• kradzież tożsamości,

• kradzież, modyfikacja lub niszczenie danych,

• blokowanie dostępu do usług (odmowa usługi),

• spam (niechciana korespondencja elektroniczna),

• złośliwe oprogramowanie (malware, wirusy, robaki),

• ataki socjotechniczne (np. phishing),

• ataki z użyciem szkodliwego oprogramowania.

1. Phishing

Atak polegający na podszywaniu się pod zaufaną osobę lub instytucję w celu wyłudzenia danych, takich jak hasła czy dane logowania.
Ochrona: zachowanie ostrożności przy otwieraniu wiadomości e-mail, SMS i linków, weryfikacja nadawcy.

2. Malware (złośliwe oprogramowanie)

Oprogramowanie wykonujące działania bez wiedzy użytkownika, m.in. kradzież danych, przejęcie kontroli nad urządzeniem, udział w atakach sieciowych.
Ochrona: aktualne oprogramowanie antywirusowe oraz regularne aktualizacje systemu.

3. Ransomware

Atak polegający na zaszyfrowaniu danych i żądaniu okupu za ich odzyskanie.
Ochrona: kopie zapasowe danych, aktualne oprogramowanie, ochrona antywirusowa.

4. Man in the Middle

Przechwycenie komunikacji pomiędzy użytkownikiem a usługą (np. bankowością elektroniczną).
Ochrona: szyfrowanie transmisji danych, certyfikaty bezpieczeństwa SSL/TLS.

5. Cross-site scripting (XSS)

Wstrzyknięcie złośliwego kodu na stronę internetową w celu wywołania niepożądanego działania użytkownika.
Ochrona: korzystanie z legalnego i aktualnego oprogramowania.

6. DDoS (Distributed Denial of Service)

Atak polegający na przeciążeniu serwera dużą liczbą żądań.
Ochrona: zabezpieczenia po stronie dostawcy usług internetowych, firewalle.

7. SQL Injection

Nieuprawniony dostęp do bazy danych przez luki w aplikacjach.
Ochrona: odpowiednie zabezpieczenia aplikacji i baz danych.

8. Malvertising

Złośliwe oprogramowanie rozpowszechniane poprzez reklamy internetowe.
Ochrona: filtry reklam, aktualne oprogramowanie zabezpieczające.

II. Podstawowe zasady ochrony przed zagrożeniami

Użytkownikom systemów teleinformatycznych zaleca się w szczególności:

1. Zachowanie ograniczonego zaufania wobec wiadomości e-mail, SMS i stron internetowych żądających podania danych.

2. Nieujawnianie danych osobowych i autoryzacyjnych bez weryfikacji rozmówcy.

3. Instalowanie aplikacji wyłącznie z zaufanych źródeł.

4. Nieotwieranie linków i załączników od nieznanych nadawców.

5. Weryfikowanie adresów e-mail nadawców oraz nagłówków wiadomości.

6. Skanowanie pobranych plików programem antywirusowym.

7. Szyfrowanie danych poufnych przesyłanych drogą elektroniczną.

8. Korzystanie z aktualnego oprogramowania antywirusowego i systemowego.

9. Regularne wykonywanie kopii zapasowych danych.

10. Stosowanie silnych, unikalnych haseł oraz ich regularna zmiana.

11. Korzystanie z uwierzytelniania dwuskładnikowego tam, gdzie to możliwe.

12. Unikanie otwartych sieci Wi-Fi.

13. Sprawdzanie certyfikatów SSL stron internetowych.

14. Zabezpieczenie routerów i sieci Wi-Fi.

15. Ochronę urządzeń mobilnych przed dostępem osób trzecich.

III. Podmioty zajmujące się cyberbezpieczeństwem

• Ministerstwo Cyfryzacji – https://www.gov.pl/cyfryzacja

• CSIRT GOV – https://csirt.gov.pl

• CSIRT NASK / CERT Polska – https://cert.pl

Zgłaszanie incydentów:

https://incydent.cert.pl

Jeśli chcesz, mogę dodatkowo:

• przygotować krótszą wersję „dla obywatela”,

• dopasować tekst dokładnie pod strukturę BIP (HTML, sekcje),

• albo opracować oddzielną zakładkę „Cyberbezpieczeństwo” zgodną z WCAG 2.1 AA.