Cyberbezpieczeństwo – podstawowe informacje i zasady
Realizując obowiązek informacyjny nałożony na podmioty publiczne na mocy ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa
(t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1077), zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 4 tej ustawy,
przedstawiamy podstawowe informacje dotyczące zagrożeń występujących w cyberprzestrzeni oraz zasad bezpiecznego korzystania z systemów teleinformatycznych.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami cyberbezpieczeństwo oznacza odporność systemów informacyjnych na działania naruszające:
-
poufność,
-
integralność,
-
dostępność,
-
autentyczność
przetwarzanych danych lub związanych z nimi usług.
I. Najczęściej występujące zagrożenia w cyberprzestrzeni
Do najczęściej spotykanych zagrożeń należą:
-
kradzież tożsamości,
-
kradzież, modyfikacja lub niszczenie danych,
-
blokowanie dostępu do usług (odmowa usługi),
-
spam (niechciana korespondencja elektroniczna),
-
złośliwe oprogramowanie (malware, wirusy, robaki),
-
ataki socjotechniczne (np. phishing),
-
ataki z użyciem szkodliwego oprogramowania.
1. Phishing
Atak polegający na podszywaniu się pod zaufaną osobę lub instytucję w celu wyłudzenia danych, takich jak hasła czy dane logowania.
Ochrona: zachowanie ostrożności przy otwieraniu wiadomości e-mail, SMS i linków, weryfikacja nadawcy.
2. Malware (złośliwe oprogramowanie)
Oprogramowanie wykonujące działania bez wiedzy użytkownika, m.in. kradzież danych, przejęcie kontroli nad urządzeniem, udział w atakach sieciowych.
Ochrona: aktualne oprogramowanie antywirusowe oraz regularne aktualizacje systemu.
3. Ransomware
Atak polegający na zaszyfrowaniu danych i żądaniu okupu za ich odzyskanie.
Ochrona: kopie zapasowe danych, aktualne oprogramowanie, ochrona antywirusowa.
4. Man in the Middle
Przechwycenie komunikacji pomiędzy użytkownikiem a usługą (np. bankowością elektroniczną).
Ochrona: szyfrowanie transmisji danych, certyfikaty bezpieczeństwa SSL/TLS.
5. Cross-site scripting (XSS)
Wstrzyknięcie złośliwego kodu na stronę internetową w celu wywołania niepożądanego działania użytkownika.
Ochrona: korzystanie z legalnego i aktualnego oprogramowania.
6. DDoS (Distributed Denial of Service)
Atak polegający na przeciążeniu serwera dużą liczbą żądań.
Ochrona: zabezpieczenia po stronie dostawcy usług internetowych, firewalle.
7. SQL Injection
Nieuprawniony dostęp do bazy danych przez luki w aplikacjach.
Ochrona: odpowiednie zabezpieczenia aplikacji i baz danych.
8. Malvertising
Złośliwe oprogramowanie rozpowszechniane poprzez reklamy internetowe.
Ochrona: filtry reklam, aktualne oprogramowanie zabezpieczające.
II. Podstawowe zasady ochrony przed zagrożeniami
Użytkownikom systemów teleinformatycznych zaleca się w szczególności:
-
Zachowanie ograniczonego zaufania wobec wiadomości e-mail, SMS i stron internetowych żądających podania danych.
-
Nieujawnianie danych osobowych i autoryzacyjnych bez weryfikacji rozmówcy.
-
Instalowanie aplikacji wyłącznie z zaufanych źródeł.
-
Nieotwieranie linków i załączników od nieznanych nadawców.
-
Weryfikowanie adresów e-mail nadawców oraz nagłówków wiadomości.
-
Skanowanie pobranych plików programem antywirusowym.
-
Szyfrowanie danych poufnych przesyłanych drogą elektroniczną.
-
Korzystanie z aktualnego oprogramowania antywirusowego i systemowego.
-
Regularne wykonywanie kopii zapasowych danych.
-
Stosowanie silnych, unikalnych haseł oraz ich regularna zmiana.
-
Korzystanie z uwierzytelniania dwuskładnikowego tam, gdzie to możliwe.
-
Unikanie otwartych sieci Wi-Fi.
-
Sprawdzanie certyfikatów SSL stron internetowych.
-
Zabezpieczenie routerów i sieci Wi-Fi.
-
Ochronę urządzeń mobilnych przed dostępem osób trzecich.
III. Podmioty zajmujące się cyberbezpieczeństwem
-
Ministerstwo Cyfryzacji – https://www.gov.pl/cyfryzacja
-
CSIRT GOV – https://csirt.gov.pl
-
CSIRT NASK / CERT Polska – https://cert.pl
Zgłaszanie incydentów:
Jeśli chcesz, mogę dodatkowo:
-
przygotować krótszą wersję „dla obywatela”,
-
dopasować tekst dokładnie pod strukturę BIP (HTML, sekcje),
-
albo opracować oddzielną zakładkę „Cyberbezpieczeństwo” zgodną z WCAG 2.1 AA.